Εθνική Λυρική Σκηνή: Από Φάρος Πολιτισμού, ένα «VIP Lounge» με συνδρομή
Η Εθνική Λυρική Σκηνή (ΕΛΣ) κατάφερε τα τελευταία χρόνια κάτι σπουδαίο: να μπει στον διεθνή χάρτη και να κερδίσει την εμπιστοσύνη ενός κοινού που διψούσε για υψηλή αισθητική. Δυστυχώς, όμως, η πρόσφατη θεσμοθέτηση του Opera Club φαίνεται να γκρεμίζει αυτή τη γέφυρα με τον πολίτη, αντικαθιστώντας την καλλιτεχνική εξωστρέφεια με έναν ιδιότυπο, «επαρχιώτικο» ελιτισμό.
Η θεσμοθέτηση της «ουράς» για τους μη έχοντες
Κανείς δεν αντιλέγει ότι ένας πολιτιστικός οργανισμός χρειάζεται πόρους. Όμως, η δημιουργία τεσσάρων ταχυτήτων θεατών (από Friend μέχρι Ambassador) προσβάλλει την ίδια τη λογική της δημόσιας λειτουργίας της ΕΛΣ. Όταν η προτεραιότητα στην αγορά εισιτηρίων φτάνει τις 7 ημέρες για τους κατέχοντες το “χρυσό” status, δεν μιλάμε πλέον για επιβράβευση των φίλων της όπερας, αλλά για έναν έμμεσο αποκλεισμό όλων των υπολοίπων.
Σε παραγωγές υψηλής ζήτησης, ο μέσος πολίτης –που ήδη στηρίζει τη Λυρική μέσω του κρατικού προϋπολογισμού– υποβιβάζεται σε θεατή δεύτερης κατηγορίας. Του ζητείται να «στηθεί στην ουρά» για τις εναπομείνασες θέσεις, αφού πρώτα έχουν εξυπηρετηθεί οι προνομιούχοι της «συνδρομητικής» τέχνης.
Μια εμπορική συναλλαγή που φθείρει το κύρος
Είναι πραγματικά άκομψο να βλέπει κανείς έναν εθνικό φορέα να «πουλάει» πρόσβαση σε γενικές πρόβες, ξεναγήσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα με τρόπο που θυμίζει πακέτα κινητής τηλεφωνίας ή προνόμια αεροπορικών εταιρειών (Frequent Flyers).
Η μετατροπή της πνευματικής εμπειρίας σε μια σειρά από «vouchers» για welcome drinks και προπληρωμένες κάρτες πάρκινγκ, υποβαθμίζει το κύρος του οργανισμού. Η ΕΛΣ δεν είναι ένα ιδιωτικό κλαμπ μελών στη Νέα Υόρκη ή το Λονδίνο, που ζει αποκλειστικά από δωρεές. Είναι ένας δημόσιος οργανισμός που στεγάζεται σε ένα εμβληματικό τοπόσημο, προορισμένο για το σύνολο της κοινωνίας.
Η αισθητική της απόστασης
Η αγανάκτηση δεν πηγάζει από μια στείρα άρνηση προς το κέρδος, αλλά από την αίσθηση ότι η διοίκηση της ΕΛΣ επιλέγει να «περιχαρακωθεί» πίσω από κοκτέιλ πρεμιέρας και αποκλειστικά γεύματα στο Delta. Αντί να επενδύσει στη διεύρυνση του κοινού και στην καλλιέργεια μιας νέας γενιάς φιλόμουσων, δημιουργεί μια αποστειρωμένη «φούσκα» για λίγους, ενισχύοντας την προκατάληψη ότι η όπερα είναι ένα χόμπι για την ματαιόδοξη ελίτ και όχι μια υπαρξιακή ανάγκη για όλους.
Επιμύθιο
Η τέχνη οφείλει να είναι προσβάσιμη με κριτήριο την επιθυμία και την παιδεία, όχι το μέγεθος της συνδρομής. Το “Opera Club” στη σημερινή του μορφή αποτελεί μια ατυχώς εμπορευματοποιημένη προσέγγιση που πληγώνει το προφίλ ενός σύγχρονου ευρωπαϊκού οργανισμού.
Ο πολιτισμός μας δεν έχει ανάγκη από «Ambassadors» της μιας εβδομάδας προτεραιότητας, αλλά από έναν οργανισμό που σέβεται εξίσου κάθε πολίτη που περνάει την πόρτα του. Η Εθνική Λυρική Σκηνή κινδυνεύει να χάσει το σημαντικότερο κεφάλαιό της: τη σχέση ειλικρίνειας με το ευρύ κοινό.
Υ.Γ. Κύριε Κουμεντάκη, πέρα από τους τιμοκαταλόγους και τα προνόμια των «εκλεκτών», υπάρχει και η ουσία της σκηνής. Σταματήστε, επιτέλους, να αναμασάτε κάθε χρόνο το ίδιο ασφαλές και κουρασμένο ρεπερτόριο. Η Τραβιάτα και ο Κουρέας της Σεβίλλης δεν μπορούν να αποτελούν το μοναδικό σας καταφύγιο. Αν θέλετε να μιλάτε για έναν σύγχρονο οργανισμό με διεθνή ακτινοβολία, τολμήστε να προχωρήσετε προς την πραγματική πρωτοπορία. Ο πολιτισμός δεν προχωρά με ανακυκλωμένη «σιγουριά», αλλά με ρίσκο και φρέσκες ιδέες. Αφήστε τον «εμετό» των επαναλήψεων και δείξτε μας κάτι που να δικαιολογεί το μέγεθος της θέσης που κατέχετε.
